Venera programı dahilinde 31 Mart 1972 tarihinde Venüs’e gönderilen Kosmos 482 isimli sonda, Soyuz roket iticisinin üst kademesinde meydana gelen bir arıza dolayısıyla Venüs’e ulaşamamış ve dünya etrafında eliptik bir yörüngeye oturmuştu. Geçtiğimiz aylarda, fırlatılışından 53 sene sonra, Hint Okyanusu’na düştü ve uzun bir süre Dünya gündeminde yer kapladı. Peki, nedir bu “Venera” programı?
Çöküş dönemine kadar uzay yarışında dominasyon kurmuş olan Sovyetler; uzaya ilk kez uydu yerleştirerek,canlı göndererek (Laika isimli bir köpek), ilk insan ve aynı zamanda ilk kadın astronotu göndererek astronomi alanında devrim niteliğinde işlere başvurdu.
Sovyetler’in Venüs’e (Rusça “Venera”) farklı bir ilgisi vardı. Sovyetler, Soğuk Savaş’ın en hararetli dönemleri olan 1960’lar ve 1970’lerde “Dünya’nın ikiz kardeşi” şeklinde andıkları Venüs’e tam 29 araç gönderdi.
Sovyetler’in Venüs’e olan ilgisi, gezegenin gizemliliğinden geliyordu. Astronomlar gezegende açığa çıkmayı bekleyen birçok sır olduğunu düşünüyor, aynı zamanda Dünya’nın ikiz kız kardeşinde yaşanılabilir bir ortam bulmayı umut ediyorlardı. 4 Şubat 1961’de Venera 1’in gönderilmeye çalışılmasıyla başlayan “Venera” programı ile bu gizemlerin ve sırların açığa çıkarılması bekleniyordu.
Venera 1’in ardından ABD’de Venüs’e yakın uçuş yapan araçlar gönderince Sovyetler’de gözler bu sefer aracın yüzeye başarılı bir şekilde indirilmesine dikildi. Girişimlere başlayan Sovyetler, Venera 2 ve Venera 3 araçlarını gönderdi. Venera 24 bin kilometre kadar yaklaştıktan sonra bir telsiz arızası yaşanmasıyla odak Venera 3’e kaydı. Sovyetler Venüs’e inerek uzay yarışını kazanmayı hedefliyordu ve istenen oldu. Venera 3 1966’da Venüs’e iniş yaptı, ancak aşırı yoğunluk ve sıcaklık dolayısıyla arızalandı ve herhangi bir ver sağlayamadı. İniş yapıldı ama görev başarısızdı.
Diğer sonuçların yanında, bu serinin sondaları ilk defa başka bir gezegenin atmosferine giren (18 Ekim 1967’de Venera 4), başka bir gezegene yumuşak iniş yapan (15 Aralık 1970’te Venera 7), gezegen yüzeyinden görüntü gönderen (8 Haziran 1975’te Venera 9) ve yüksek çözünürlükte Venüs’ün radarla haritalama çalışmalarını yapan (2 Haziran 1983’te Venera 15) ilk insan yapımı araçlar oldu.
Program boyunca Venüs’e gönderilen araçlardan 10 tanesi yüzeyden, 13 tanesi ise atmosferden veri göndermeyi başardı. Yüzeye başarılı iniş yapan araçlar başta 20 dakika civarında dayanabiliyorken yüzeye indirilen son araçlar 2 saaten fazla dayanabiliyordu
Sovyetler’in 1960’ların başında da Venüs’e yakın denemeleri oldu, ancak bu görevler gezegen görevi olarak duyurulmadığı için Venera programı içerisine alınmadı.
Bu program, Venüs’ün genel özellikleri hakkında önemli bilgiler edinilmesini sağladı. Örneğin Venüs’ün atmosferinin aşırı sıcak ve yoğun olduğu keşfedildi ve yaşanılabilir bir gezegen olmadığı anlaşıldı.
Yazar: Oğuz Ata Gürbüz
Kaynak: https://en.wikipedia.org/wiki/Kosmos_482, https://marsonearthproject.org/venusun-ilk-kasifleri-venera, https://tr.wikipedia.org/wiki/Venera, https://theconversation.com/more-than-50-years-after-trying-to-reach-venus-a-failed-soviet-spacecraft-is-about-to-return-to-earth-255836, https://www.uzay.co/venuse-gonderilen-uzay-araclari/