Yakındaki bir galakside bulunan, şimdiye kadar yalnızca milimetrik radyo dalgalarında görülebilen bu güçlü ve gizemli cisim, astronomlar için tamamen yeni bir astrofiziksel nesne olabilir.
Elena Shablovinskaya liderliğindeki astronomlar, Atacama Büyük Milimetre Dizisi (ALMA) radyo teleskobu ile keşfettikleri bu cisme Punctum, Latince “nokta”, ismini verdiler.
Shablovinskaya, “Süper kütleli kara deliklerin alanının dışında olan Punctum gerçekten güçlü,” dedi.
Astronomlar, bu cismin tam olarak ne olduğunu henüz bilmiyor; sadece kompakt, şaşırtıcı derecede düzenli bir manyetik alana sahip olan ve yoğun miktarda enerji saçan bir cisim olduğunu biliyorlar.
Shablovinskaya, “Karşılaştırıldığında, Punctum şaşılacak derecede parlak: normal magnetarlardan 10.000 ile 100.000 kat, microquasarlardan 100 kat, bilinen bütün süpernovalardan ise 10 ile 100 kat daha parlak. Galaksimizdeki yıldız kökenli cisimlerden sadece Yengeç Nebulası onu geride bırakıyor,” dedi.
Punctum, galaksimizin yakın bir komşusu (11 milyon ışık yılı) olan NGC 4945 galaksisinde bulunuyor. Bu yakınlığa rağmen, optik ışık veya X-ışınları yerine milimetrik radyo dalgaları ile gözlenebiliyor.
Parlaklığı, 2023’te yapılan gözlemlerden beri değişmedi; bu da gösteriyor ki, Punctum geçici bir oluşum değil. Milimetre dalga radyasyonu, genellikle genç ön gezegen diskleri ve yıldızlararası moleküler bulutlar gibi soğuk cisimlerden çıkar. Fakat, quasarlar ve pulsarlar gibi aşırı enerjik oluşumlar da sinkrotron radyasyonu (ışık hızına yakın hızla hareket eden yüklü parçacıkların yaydığı elektromanyetik radyasyon) ile radyo dalgaları üretebilir.
Shablovinskaya ve takımı, yapılı manyetik alanından dolayı Punctum’un sinkrotron radyasyonu yaydığını düşünüyor. Bu nedenle, cismin bir magnetar (aşırı manyetik bir pulsar) olduğunu düşünüyor. Ama, bir magnetarın düzenli manyetik alanı buna uygun olsa da, milimetre dalga boylarında magnetarlar Punctum’dan daha soluk.
Bununla birlikte, Yengeç Nebulası gibi süpernova kalıntıları milimetre dalgalarında parlak olmasına rağmen Punctum, bu kalıntılara göre daha küçük kalıyor.
Punctum, aykırı bir örnek, yani bilinen bir cismin ekstrem bir versiyonu olabilir: örneğin, olağandışı ortamdaki bir magnetar veya yoğun bir materyal ile etkileşime giren bir süpernova kalıntısı. Yine de, Punctum yalnızca ALMA tarafından tespit edilmiş ve türünün bilinen ilk örneği olan bir uzay cismi olabilir.
Yazar: Giray Yıldırım
Kaynak: https://www.space.com/astronomy/scientists-may-have-found-a-powerful-new-space-object-it-doesnt-fit-comfortably-into-any-known-category