Fizik alanındaki çalışmalarıyla tanıdığımız Stephen William Hawking 84 sene önce bugün, 8 Ocak 1942 yılında İngiltere’nin Oxford kentinde dünyaya gözlerini açtı. Sonrasında ailesiyle beraber St Albans’a taşındı ve eğitimine orada devam etti. 17 yaşındayken matematik bölümünde okumak istemesine rağmen Oxford Üniversitesi’nde matematik bölümü olmadığı için fizik bölümüne başladı. Üniversite’den derece ile mezun oldu.
Lisans sonrasında Cambridge Üniversitesi’nde, kozmoloji ve genel görelilik alanında doktora yaptı. Doktora danışmanı Dennis Sciama ise dönemin en iyi kozmologlarından biriydi. Bu dönemde, evren bilimi üzerine yoğunlaştığı sırada kendisine ALS (Motor Nöron Hastalığı) teşhisi kondu. Kendisine 2-3 yıl ömrü kaldığı söylenince çalışmalarına büyük bir tutkuyla sarıldı; daha çok evrenin başlangıcı, kara delikler ve zaman kavramına odaklandı. Cambridge’de doktorasını aldıktan sonra Gonville and Caius College’dadoçent oldu.
1973’ te Gökbilim Enstitüsünden ayrılarak Uygulamalı matematik ve Kuramsal fizik bölümüne geçti. 1979’da ise dünyanın en prestijli akademik kürsülerinden biri olarak görülen Cambridge Üniversitesi Lucasian Matematik Profesörlüğüne atandı. Geçmişi 1663 yılına kadar giden bu kürsüye zamanında Isaac Newton, Paul Dirac gibi isimler de atanmıştı. Hawking ise 30 yıl boyunca Lucasian Matematik Profesörü olarak görev yaptı. Bunun yanında hayatı boyunca Albert Einstein Madalyası, Britanya İmparatorluğu Nişanı, Wolf Fizik Ödülü, Royal Society Copley Madalyası gibi pek çok ödül ve madalyaya layık görüldü. Eğer çok küçük kütleli kara delikler hakkındaki çalışmalarını kanıtlayabilecek “mini” bir kara delik Hawking’in ölümünden önce gözlemlenebilseydi Nobel Fizik Ödülünü de alabilirdi. 2018 yılında, geride 3 çocuk ve kendisini daima hatırlatacak bilimsel çalışmalar bırakarak dünyaya gözlerini yumdu.
Stephen Hawking, bunların tamamını neredeyse bütün yetişkinlik hayatı boyunca savaştığı motor nöron hastalığına rağmen başardı. Hastalığı onu ömrünün geri kalanı boyunca tekerlekli bir sandalyeye ve dünya ile tek iletişim kaynağı olan o tanıdık bilgisayarına mahkum etti.
Hawking’in çalışmaları
Stephen Hawking, ömrünün erken yaşlarında, Roger Penroseile birlikte geliştirdiği tekillik teoremleri ile evrenin bir başlangıcı (Big Bang) olması gerektiğini matematiksel olarak gösterdi.
Tekilliğe olan ilgisi doğal olarak onun sonraki çalışmalarında kara deliklere yönelmesine yol açtı. Hawking, kara deliklerin davranışları ile termodinamik yasalarının paralellik gösterdiğini açıkladı. Bu bulgu daha sonra kendisinin kara deliklerin bir sıcaklığı olduğunu ve bir çeşit ışıma yaydığını keşfetmesine yol açtı. Bu ışıma sonradan Hawking radyasyonu olarak bilinecekti.
Hawking ayrıca kara deliklerin bir entropisi – belirli bir sistemdeki düzensizliğin bir ölçüsü – olduğunu kanıtladı. Aradan geçen on yıllar sonra bile bu entropinin kesin doğası hala bir bilmece. Ancak bu buluşları Hawking’in sonradan bilgi paradoksunu formülize etmesine yardımcı oldu.
Bilgi paradoksu, kuantum mekaniği ile kütle çekim yasaları arasındaki bir anlaşmazlığın sonucudur. Kara delikleri ve kozmolojiyi daha iyi anlayabilmek ve bu paradoksu çözmek için kuantum kütle çekimi, kütle çekimi ile kuantum mekaniğini uzlaştıran bir teorinin geliştirilmesi gerekir. Hawking, günümüzde hala tamamlanmamış bu projeye önemli katkılarda bulundu.
Eserleri
Yazdığı çok sayıda popüler bilim kitabı Stephen Hawking’inismini Akademik camianın da ötesine, dünya çapında tanıdık bir isme dönüştürdü. Bu kitaplar arasında “Kara Delikler ve Bebek Evrenler”, “Ceviz Kabuğundaki Evren”, “Kara Delikler” ve son olarak yayımlandığı dönemde haftalarca çok satanlar listesinde kalan ve Hawking’in en popüler kitabı olan “Zamanın Kısa Tarihi” bulunuyor.
Yazımıza Hawking’in ilham verici bir sözüyle son verelim: Yıldızlara bakmayı unutmayın, ayaklarınızın dibine değil. Evrene dair gördüklerinizi ve merak ettiklerinizi anlamlandırmaya çalışın. Meraklı olun çünkü hayat ne kadar zor görünse de her zaman yapabileceğiniz vebaşarabileceğiniz bir şey vardır, yeter ki pes etmeyin.
Yazar: Hayrunisa Özkarabulut
Kaynak: Kara Delikler-Stephen Hawking, https://www.cam.ac.uk/news/professor-stephen-hawking-1942-2018https://tr.wikipedia.org/wiki/Stephen_Hawking