Mir 1986 yılından 2001 yılına kadar alçak Dünya yörüngesinde kalan uzay istasyonudur. Mir kelimesinin anlamı Rusça dünya ve barış demektir. Tasarımı Sovyetler Birliği döneminde yapılmış ve 1990’ların başında birliğin dağılmasının ardından Rusya yönetiminde de çalışmalarına devam etmiştir. Mir, Rusya Havacılık ve Uzay Ajansı’nın (Rosaviakosmos) sorumluluğundadır ve RSC Energia tarafından işletilmektedir. Rus uzay istasyonu olmasına rağmen, uluslararası kullanıma da açıktır. Mir Uzay İstasyonu günümüzdeki Uluslararası Uzay İstasyonu’nun önemli bir öncüsü olarak hizmet etmiştir. İnsanlığın uzayda uzun süre düzenli olarak içinde yaşadığı ilk uzay araştırma istasyonudur.
Mir’in merkezinde astronotların yaşamı için bir modül ve çeşitli özel modüllerle bağlanmak için 6 adet kenetlenme noktası bulunmaktadır.
Mir daha önce Sovyetler Birliği tarafından gönderilen Salyut serisi uzay istasyonları baz alınarak yapılmıştır.
Mir’in amacı uzayda kalıcı bir varlık oluşturmada karşılaşılan zorlukların daha iyi anlaşılmasını sağlamaktı. Mir’de uluslararası ekiplerin (birkaç ESA ve Batı Avrupa astronotu da dahil olmak üzere) uzun süreli kalışlarından elde edilen deneyim Uluslararası Uzay İstasyonu’na hazırlık için kullanıldı.
Mir Uzay İstasyonu 19 Şubat 1986 da uzaya fırlatıldı. 1988 ile 1999 yılları arasında Mir uzay istasyonunda 11 farklı milletten 82 Rus olmayan astronot da dahil olmak üzere 105 kozmonot görev yapmıştır. Bunlar arasında Batı Avrupalı astronotlar Jean-Loup Chretien (1988 Fransa), Helen Sharman (1991 İngiltere), Franz Viehböch (1991 Avusturya), Klaus-Dietrich Flade (1992 Almanya), Michel Tognini (1992 Fransa), Jean-Pierre Haigneré (1993 Fransa ve 1999 Fransa/ESA), UlfMerbold (1994 Almanya/ESA), Thomas Reiter (1995 Almanya/ESA), Claudie André-Deshays (1996 Fransa), Reinhold Ewald (1997 Almanya) ve Leopold Eyharts(1998 Fransa) yer almaktadır.
Mir, modüler bir uzay istasyonuydu yani farklı parçalar uzaya gönderiliyor ve daha büyük bir bütünü oluşturmak üzere bir araya getiriliyordu. Fırlatılan ilk modül Mir ana bloğu (veya çekirdek modülü) idi.
Mir’in Modülleri
Mir ana modülü:yaşam alanları, elektrik güç sistemi, termal kontrol sistemi, bilgisayar sistemleri, çevre kontrol ve yaşam destek sistemleri, iletişim ve takip sistemleri
Kvant1: aktif galaksilerin, kuasarların ve nötron yıldızlarının fiziği üzerine araştırmalar için veri ve gözlem sağlayan ayrıca biyoteknoloji deneylerinde kullanılan bir laboratuvar bölmesi/astronomik gözlemevidir.
Kvant2: Uzay Aracı Dışı Faaliyetler (EVA) için hava kilidi ve üs sağlar. Ayrıca biyolojik araştırmalarda veri sağlamak için de kullanılır.
Kristall: Elektrik enerjisi ihtiyacı için güneş panellerine sahip malzeme işleme ünitesi
Spektr: özellikle X ışınları ve gama ışınlarını incelemek için fırlatılan modül
Priroda: Dünyanın uzaktan algılanmasında ve Dünya’yı uzaktan izleme ve değerlendirme
Soyuz™:Mürettebat ve kargo taşıma görevini yapar.3 bölmeden oluşur. Bunlar iniş, yörünge ve enstrümantasyon modülüdür. İniş modülünde 3 tane mürettebat üyesini barındırabilir.
Progress M:Mir’e kargo taşımak ve malzeme ikmali yapmak, atık malzemeyi uzaklaştırmak ve bilimsel verileri Dünya’ya geri getirmek için tasarlanmış insansız araç. 3 bölmesi vardır: yörünge (kenetlenme için küresel bölüm), tanker (yakıt ve hava ikmali) ve servis/enstrüman (ekipman ve roket motoru bölümü).
Mir Uzay İstasyonu’nun Görevden Alınması
Özellikle 1996-97 yıllarında Mir’de mekanik sorunlar arttı. Mir’ çıkan bir yangın, istasyona neredeyse çarpan bir ikmal gemisi ve çeşitli arızalar eleştirileri doruk noktasına ulaştırdı. Kongre bir soruşturma başlattı. Ancak NASA, durumu yeterince güvenli buldu ve program 1998 yılına kadar devam etti.
Uluslararası Uzay İstasyonu, Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri’nin birlikte çalışması için yeni bir platform sundu. Ancak aynı zamanda Rusya’nın mali kaynakları için de bir yük haline geldi. Mir’in çalışmaya devam etmesi için özel planlar düşünüldü, ancak bunlar başarısız oldu. Bu nedenle Rusya, ISS için para tasarrufu sağlamak amacıyla Mir’i yörüngeden çıkarmaya karar verdi.
Mir 23 Mart 2001 de Dünya atmosferinde parçalandı.
İstasyonun çalkantılı bir geçmişi vardı, ancak Mir’de öğrenilen dersler bugün hala NASA, Rusya ve uzay ortakları tarafından kullanılıyor.
Yazar: Mustafa Buğra Alçin
Kaynak: https://en.wikipedia.org/wiki/Mir, https://www.esa.int/About_Us/Corporate_news/Mir_FAQs_-_Facts_and_history, https://www.space.com/19650-mir-space-station.html