Bugüne kadar astronotlarla yapılan röportajlarda genellikle işin teknik boyutu ön planda gösterilmiş, astronotların yaşadığı fiziksel ve psikolojik zorluklar perde arkasında kalmıştır. Uzayda insan vücuduna neler olabileceğini NASA 50 yıldan uzun bir süredir araştırıyor, astronotları sağlıklı ve güvende tutmak için uygun prosedürleri, cihazları ve stratejileri araştırmasına göre belirliyor. Mühendisler araştırmaya göre daha adaptif ve güvenli giysiler, uzay araçları... Okumaya Devam et →

Yıldızlar doğumlarından ölümlerine kadar dönüşlerindegenelde 100 ila 1000 kat yavaşlama yaşıyor. Misal Güneş’imizin toplam açısal momentumu azaldı, bunun temel sebebi zaman içinde güneş rüzgarları ile atılan madde. Bu olguyu gözlemleyen astronomlar; manyetik alan ve plazma akışının etkileşiminin, yıldızların yavaşlamasının en kolayyolu olduğunu teoriye döktü. Bu hız değişiminin sebebi astronomların kafasını uzun süredir meşgul etmekle beraber gözlemsel astrosismoloji tekniği, ki bir yıldızın doğal salınım frekanslarıyla ilgilenir, galaksimizdeki yıldızların iç dönme hızlarını ve manyetik... Okumaya Devam et →

JAXA’nın Hayabusa2 misyonu, milyonlarca kilometre katederek karbonlu bir asteroid olan 162173 Ryugu'nun yüzeyine iki kez başarılı iniş gerçekleştirdi ve topladığı örnekleri özel bir koruma kapsülüyle Dünya’ya ulaştırdı. Toplanan bu örnekler Dünya atmosferine girerken yanmaya maruz kalmadan ve yeryüzündeki çevresel faktörlerle temas etmeden ulaştırıldı. Yakın bir zamanda bu Ryugu örnekleri, milyarlarca yıllık kimyasal evrim gizemini ortaya çıkarabilecek potansiyelde bir çalışmaya konu oldu. Nature Astronomy dergisinde yayınlanan bu çalışmada, Ryugu asteroid örneklerinde Adenin (A), Guanin (G), Sitozin (C), Timin (T) ve Urasil (U) moleküllerinin hepsi bir arada bulundu. Ancak örneklerde bu moleküllerin tespit edilmiş olması, asteroid üzerinde bir canlılık olduğu anlamına gelmiyor; aksine her şeyin tamamen abiyotik (cansız) kimyasal süreçlerle oluştuğunu kanıtlıyor. Bunun en önemli işaretlerinden biri, canlı organizmaların DNA'sında pürin ve pirimidin bazlarının 1:1 oranında bulunmasını şart koşan Chargaff Kuralı'nın Ryugu örneklerinde ihlal edilmesidir. Ayrıca, biyolojik süreçlerde neredeyse hiç görülmeyen 6-metilurasil gibi yapısal izomerlerin varlığı, sentezin biyolojikdeğil, rastlantısal kimyasal süreçlerle gerçekleştiğini doğrulamaktadır. Yapılan kütle spektrometrisi analizlerinde, çözünür organik maddelerdeki karbon ve azot izotop değerlerinin Dünya'daki organik maddelerden çok daha ağır olduğu saptanmıştır. Kontrol grubu örneklerinde de bu bileşiklerin görülmemesiyle birleşen bu izotopik imzalar, moleküllerin tamamen Dünya dışı ortamlarda, abiyotik olarak sentezlendiğini, Chargaff Kuralı uyumsuzluğu ile birlikte kesin bir şekilde ispatlamaktadır. Peki neden nükleobazların abiyotik kökenli olması önemtaşıyor? Aslında bu keşif, yaşamın ortaya çıkması için gereken moleküllerin kozmik yollarla Dünya’ya ulaştığını savunan“Exogenous Delivery” (Dış Kaynaklı Teslimat) hipotezini destekliyor . Yaşam öncesi (prebiyotik) kimyanın en büyük sorularından biri, yaşamın başlangıcındaki düzensiz Dünya’da hassas organik moleküllerin stabilitelerini nasıl korudukları üzerinedir. Söz konusu hipotez, bu soru işaretine cevap niteliğindedir. Yani bir zamanlar bu moleküller, bir asteroidde korunmuş halde Dünya’ya ulaşıp yaşamı başlatmış olabilir. Yaşamın başlangıcını anlamak, aslında cansız maddelerin hangi evrensel kurallarla biyolojik sistemlere dönüştüğünü keşfetmektir. Bunu anlama yolunda yapılan çalışmalar sanıldığından çok daha fazla bilimsel gizemi çözebilir. Uzay keşifleri bu noktada bize yeryüzündeki canlılığınkontaminasyondan uzak, saf bir kimyasal veri sunarak yaşamın hammaddelerinin evrenin doğal bir ürünü olduğunu kanıtlamaktadır. Başka yerlerde bu izlerin bulunması, Dünya'daki yaşamın tesadüfi değil, evrensel kimyasal kısıtlamaların bir sonucu olduğuna işaret ediyor. Bu sebeple Ryugu’da nükleobaz keşfi, astrobiyolojiden yaşamın başlangıcına kadar birçok alandaki soru işaretlerini aydınlatıyor. Yazar: Yaren Özkaynak Kaynakça: https://www.nature.com/articles/s41550-026-02791-z

İnsanlık olarak en eski çağlardan bu yana gökyüzünü merak ettik ve inceledik ancak elimizdeki yetersiz teknoloji nedeniyle Güneş Sistemi dışındaki gezegenleri gözlemlemek neredeyse imkansızdı. Zamanla gelişen teknoloji ve bilimsel keşifler ile 20. Yüzyılın sonlarına doğru kendi sistemimiz dışındaki dünyalara gözümüzü diktik ve araştırmaya başladık. Bu gezegenlerden bazıları tıpkı yeryüzü gibi taş ve bazen buzdan oluşan dünyalar iken bazıları da tıpkı... Okumaya Devam et →

Bildiğimiz kadarıyla sıvı su yaşamın temel bileşenidir. Yaşanabilir dış gezegen arayışı da bu gerçek üzerine kuruludur. Dış gezegen bilimciler, hangi dünyaların yıldızlarının "yaşanabilir bölgesinde" yani yüzey suyunu sıvı halde tutmaya yetecek kadar enerji alan alanda olabileceğini belirlemeye çalışarak verileri incelemektedir. Ancak dış gezegenler ve suları ikili bir mesele değildir. Yaşanabilirliği belirlemek, bir dış gezegenin su bulundurduğunu... Okumaya Devam et →

Yazar: İrem Naz Yıldırım Tasarım: Ayşe Karabudak

Europa, Jüpiter’in Galileo Uydularının en küçüğüdür. Dünyanın Ayı’ndan da daha küçük olan Europa 1610 yılında keşfedilmiştir. Europa, Güneş Sistemindeki en pürüzsüz yüzeylerden birine sahip olup yüzeyi çoğunlukla buzdan oluşmaktadır. Yüzeyin bu pürüzsüzlüğünün sebebi Europa’nın gelgit ısınması denen olay nedeniyle jeolojik olarak aktif kalmasıdır. Gelgit ısınması, bir gök cisminin başka gök cisimlerinin yer çekimine maruz kalmasından... Okumaya Devam et →

NASA’nın uzay sondası görevi Cassini, Satürn sisteminin gizemlerini açığa çıkarmaya devam ediyor. Nature Astronomy dergisinde yayınlanan bir çalışma, Cassini veri setlerinde yapılan yeni analizlerle, Enceladus’un astrobiyoloji çalışmalarının en gözde hedeflerinden biri olabileceğini bir kez daha gösterdi. Enceladus’un güney kutbundaki devasa yarık sisteminden fışkıran buz püskürükleri, Satürn’ün dış halkalarından biri olan E halkasını oluşturur. Cassini uzay... Okumaya Devam et →

Nedir Bu Kuasarlar? 1954 yılında Guillermo Haro ve meslektaşları tarafından keşfedildiğinde, TON 618’in çok parlak ancak uzak olmayan bir yıldız olduğu zannedilmişti. Fakat 1970’lerde yapılan gözlemler, onun aslında bir kuasar olduğunu ortaya çıkardı. Kuasarlar, merkezlerinde muazzam kütleli bir karadelik bulunan inanılmaz aktif galaksi çekirdekleridir. Karadelik çevresindeki maddeyi sömürdükçe meydana gelen "birikim diski" , sürtünme ve... Okumaya Devam et →

SN 1987A, 23 Şubat 1987'de Büyük Macellan Bulutu'ndagözlenen ve son 400 yıl içerisinde çıplak gözle görülebilen en yakın süpernova patlamasıdır. Keşfedildiği andan itibaren birkaç ay boyunca 100 milyon güneşin gücüyle parlayan bu patlama, modern astronomiye bir yıldızın ölüm serüvenini incelemek için eşsiz bir laboratuvar sunmuştur. Hubble Uzay Teleskobu, 1990 yılındaki fırlatılışından kısa bir süre sonra bu kalıntıyı izlemeye başlamış... Okumaya Devam et →

Venera programı dahilinde 31 Mart 1972 tarihinde Venüs’e gönderilen Kosmos 482 isimli sonda, Soyuz roket iticisinin üst kademesinde meydana gelen bir arıza dolayısıyla Venüs’e ulaşamamış ve dünya etrafında eliptik bir yörüngeye oturmuştu. Geçtiğimiz aylarda, fırlatılışından 53 sene sonra, Hint Okyanusu’na düştü ve uzun bir süre Dünya gündeminde yer kapladı. Peki, nedir bu “Venera” programı? Çöküş dönemine kadar uzay yarışında dominasyon kurmuş olan... Okumaya Devam et →

Bulutsular (veya Nebulalar), yıldızlararası boşlukta gaz ve toz bulutlarından oluşan devasa yapılardır. Yıldızların ölmesi sonucu arkalarında bıraktıkları maddelerle oluşan bu yapılar aynı zamanda yıldızların doğum yerleridir. Latincede “sis” anlamına gelen nebula, teleskop ile bakıldığında bulutlar gibi gözüken yapıları tanımlamak için kullanılır. Günümüzde en tanınır gök cisimlerinden olan bulutsuların pek çok kez resimleri çekilmiş, haklarında yüzlerce... Okumaya Devam et →

2 Şubat 2025’te Çin öncülüğünde kullanılan Einstein Probe uzay teleskobu (EP) normalin üstünde parlaklığa sahip bir x-ışını kaynağı belirledi. Rutin gözlemler boyunca sürekli parlaklığı değişen bu ışın kaynağı anında sıradan kaynaklardan ayrıldı ve dünya çapındaki gözlemevleri bu kaynağın peşine düştü. Hong Kong Üniversitesi (HKU) fizikçileri değişen parlaklığın orta büyüklükte bir kara deliğin, bir beyaz cüceyi parçalara ayırıp... Okumaya Devam et →

Dev kertenkeleleri silip süpüren olay, köpekbalığı ve vatoz türlerinde yalnızca sınırlı bir düşüşe yol açtı. Bu grafik, son 145 milyon yıl boyunca köpekbalığı ve vatoz türlerinin çeşitliliğini gösteriyor. Dikey eksen olan “Tür çeşitliliği”, okyanuslarda yaşayan bu iki hayvan grubunun tür sayısını ifade ediyor. Yapay zekâ (AI) kullanan çığır açıcı bir çalışma, 66 milyon yıl önce... Okumaya Devam et →

Gezegen ile yıldız arasında bir ara formda bulunan kahverengi cüceler, ne bir yıldız kadar stabil düzeyde enerji üretir ne de bir gezegen kadar küçük kütleye sahiptir. Kahverengi cücelerin doğasını daha iyi anlayabilmek için önce gezegen ve yıldızın tanımını yapmak gerekir. Bir gezegen, yıldızının etrafında kararlı bir yörüngede dönen ve kendi yörüngesindeki tüm materyali bünyesine katarak temizlemiş olan... Okumaya Devam et →

IXPE [Imaging X ray Polarimetry Explorer (Görüntüleyici X ışını Polarimetre Keşif Aracı)] NASA'nın birçok farklı gök cisminin X ışınlarının polarizasyonunu incelemek üzere gerçekleştirdiği ilk misyondur. 9 Aralık 2021 tarihinde NASA'nın Kennedy Uzay Merkezi'nden, SpaceX Falcon roketiyle fırlatılmıştır. IXPE NEYİ İNCELİYOR? X ışınları, yüksek enerjili bir ışık türüdür. Şiddetli çarpışmalar, büyük patlamalar, 10 milyon dereceye ulaşan... Okumaya Devam et →

3/I-Atlas’ın “Dünya dışı” canlılar konusunda hararetli tartışmalara sebebiyet verdiği bu günlerde eski bir olayı hatırlamakta fayda var – NASA STS-75 görevi veya diğer adıyla “Tether Olayı”.  Görev 22 Şubat 1996 tarihinde Columbia mekiğinin fırlatılmasıyla başladı. Mekik, ilk kez 1981 yılında NASA tarafından başarılı bir fırlatmayla uzaya erişerek bu statüye sahip olan ilk uzay mekiğiydi. Hedef, İtalyan yapımı... Okumaya Devam et →

Şubat ayı gözlem takvimimiz yayında! 🌙✨ Sizler için gökyüzünde gerçekleşecek tüm gök olaylarını tek bir takvimde topladık. Bu ay dolunay, gezegen hizalanmaları ve Güneş tutulması gibi dikkat çeken olaylar bizleri bekliyor. 🔭☀️ Her ay paylaştığımız gözlem takvimlerini takip ederek, ilginizi çeken gökyüzü olaylarını kaçırmadan gözlemlerinizi sürdürebilirsiniz. Yazar: Onat Yanık Tasarım: Demir Öztürk

Genelde, Dünya’nın iklimi atmosferdeki sera gazları, Güneş’ten gelen enerji miktarı ve volkanik patlamalar gibi daha yerel faktörlerle açıklanır. Ama gerçekte, gezegenimizin iklim geçmişi, çok daha yavaş işleyen ve geniş bir ölçekle etkili olan kozmik bir mekanizmanın sonucu. Yüz binlerce hatta milyonlarca yıl boyunca, Dünya’nın yörüngesi ve dönme ekseni, Milankoviç döngüleri adı verilen üç ana hareketle... Okumaya Devam et →