Samanyolu birkaç milyar yıldıza sahip iken Mrk 462’nin sadece birkaç 100 milyon yıldıza sahip olması onu cüce galaksi sınıfında yer almasına neden oluyor. Bu durum gizlenmiş süper kütleli karadeliğin cüce bir galakside bulunmasının ilk örneklerinden biridir. Ancak yine de Mrk 462’de bulunan karadelik süper kütleli karadelikler içerisinde en küçüklerden biridir ve bu karadelikleri tespit etmek... Okumaya Devam et →
Tüm Yazılar
James Webb Uzay Teleskobu
“Benim için küçük, insanlık için büyük bir adım” demişti 1969'da Neil Armstrong Ay’ın yüzeyine ayak bastığı saniyelerde. Bugün yıl 2022 ve bu sefer evren için küçük fakat Dünya için devasa bir teleskop, yıllar süren bekleyişin ardından 25 Aralık 2021 tarihinde Fransız Guyanası’nda Ariane 5 roketiyle birlikte gerçekten fırlatıldı. Peki bu yıllardır süren bekleyişin ardında neler... Okumaya Devam et →
John Flamsteed
John Flamsteed, 19 Ağustos 1646 tarihinde doğdu ve 31 Aralık 1719 tarihinde hayatını kaybetti. John Flamsteed, İngiltere Kralı II. Charles tarafından kurdurulan Greenwich Gözlemevinin başında bulunan ilk kraliyet astronomudur. Flamsteed'in babası zengin bir iş adamıydı ancak annesi Flamsteed daha çocukken vefat etti ve bu durum kendisinin yetişme tarzını etkiledi. Flamsteed, çocukları üniversite eğitimine hazırlayan Derby... Okumaya Devam et →
HD 3167 Yıldız Sistemi ve Sıra Dışı Yörüngeleri
Dünya’nın içinde olduğu Güneş Sistemi’nden yıldız sistemlerine aşinayız. Yıldız sistemlerinde bulunan gezegenlerin sayısı değişkenlik göstermekte ve hatta bazen hiç gezegeni olmayan yıldız sistemleri görmek de mümkün olmaktadır. Gezegenleri olan yıldız sistemlerinde Güneş Sistemi’mizde de olduğu gibi tüm gezegenler yıldızın çevresinde bulunan aynı düz plaka benzeri bir yörüngede hareket etmektedir. Ancak Dünya’dan 150 ışık yılı uzaklıktaki... Okumaya Devam et →
Ali Kuşçu
Astronom Ali Kuşçu 1403 yılında Semerkant’ta dünyaya geldi. Çocukluğundan beri matematik ve astronomi alanlarında ilgi sahibiydi. Semerkant ve Kirman’da bu ilgi alanlarında eğitim aldı ve ardından Timur imparatoru ve astronomu olan Uluğ Bey’in rasathanesinde çalışmaya başladı. İmparatorluğun dış ilişkilerine de katılarak Osmanlı ile barış görüşmeleri yapılmasında rol oynadı ve bunun üzerine Fatih Sultan Mehmet tarafından... Okumaya Devam et →
Tycho Brahe
Danimarkalı astronom Tycho Brahe günümüzden 475 yıl önce tarihte bugün doğmuştur. Amcası tarafından büyütülen Brahe, Kopenhag ve Leipzig'deki üniversitelere gitmiştir. Amcasının isteğiyle eğitim hayatına hukuk alanında başlasa da tanıklık ettiği birkaç önemli doğa olayı astronomiye merak salmasına neden olmuştur. Bu olaylardan ilki 21 Ağustos 1560’da Kopenhang’da görülebileceği öngörülen Güneş tutulmasının tahmin edilen zamanda gerçekleşmesine tanıklık... Okumaya Devam et →
Carl Sagan
Amerikalı gökbilimci ve astrobiyolog Carl Sagan 9 Kasım 1934’te dünyaya gelmiştir. Kendisini, küçüklüğünde gece gökyüzündeki her yıldızın uzak bir Güneş olduğunu öğrendiğinden beri astronomiye hayran biri olarak tanımlayan Sagan’ın bilim merakı ona Chicago Üniversitesinden fizik, astronomi ve astrofizik alanlarında dört derece kazandırmıştır. Amerikan Uzay Programı'nda en başından beri öncü rol oynayan Carl Sagan, 1950'lerde NASA'nın... Okumaya Devam et →
Michael Collins
Günümüzden 91 yıl önce tarihte bugün, Gemini 10 ve Apollo 11 görevlerinde yer alan eski NASA astronotu Michael Collins İtalya’da dünyaya gelmiştir. Collins, Washington DC'deki Saint Albans Okulu'ndan ve 1952'de de West Point'teki ABD Askeri Akademisinden mezun olmuştur. Kariyerine Hava Kuvvetleri'nde devam eden Collins, 1959'dan 1963'e kadar Kaliforniya'daki Edwards Hava Kuvvetleri Üssünde savaş ve deneysel... Okumaya Devam et →
M87 Karadeliği ve Halkası
Messier 87, bizden 55 milyon ışık yılı uzakta bulunan bir galaksidir. Charles Messier tarafından ilk kez 1781 yılında kayda geçen bu galaksiye “yıldızsız galaksi” unvanı verilmiştir. Günümüzde ise 1 trilyondan fazla yıldıza ev sahipliği yaptığı tahmin ediliyor, bizim galaksimiz Samanyolu ise tahmini 200-400 milyar yıldız barındırıyor. Messier 87 bu kadar yıldızın yanında bir de devasa... Okumaya Devam et →
Elektron Yakalama Süpernovası
“Süpernova” yıldızların patlamasıyla meydana gelen bir fenomendir. Genellikle süpernovalardan bahsedilirken çekirdek çökmesi ile ortaya çıkan “tip 2 süpernovalar” kastedilir. Bu tür süpernovalar 10 Güneş kütlesinden büyük yıldızların ömürlerini tamamlamasıyla gerçekleşir ve şartlara göre arkalarında nötron yıldızı ya da karadelik bırakırlar. Bilinen bir diğer süpernova türü olan “tip 1 süpernovalar” ise beyaz cüce sınıfındaki bir yıldızın... Okumaya Devam et →
Yılancı Takımyıldızındaki Yıldız Oluşum Bölgesi Güneş Sistemi’mizin Oluşumuna Dair Yeni Bilgiler Veriyor
16 Ağustos’ta Nature dergisinde yayınlanan bir araştırmada Yılancı takımyıldızındaki aktif yıldız oluşum bölgesi, gökbilimcilere kendi Güneş Sistemi'mizin doğduğu koşullar hakkında yeni bilgiler verirken aynı zamanda Güneş Sistemi'mizin kısa ömürlü radyoaktif elementlerle nasıl zenginleştiğini de gösterdi. Güneş Sistemi'nin doğuşunda radyoaktif maddelerin varlığı son 50 yıldır büyük bir bilmece olmuştur. Radyoaktif elementlerle zenginleşme sürecinin kanıtı ise göktaşlarındaki... Okumaya Devam et →
Prof. Dr. Nüzhet Gökdoğan
Türk astronom, matematikçi ve akademisyen Prof. Dr. Nüzhet Gökdoğan 14 Ağustos 1910 tarihinde İstanbul'da doğmuştur. İstanbul’da ilk ve orta öğrenimini gördükten sonra matematik ve fizik lisansı yapmak üzere Atatürk’ün ülke gençlerine sağladığı olanaklarla Fransa’ya gönderilerek 1932’de Lyon Üniversitesinde matematik lisansını tamamlamış, 1933-1934 ders yılında da Paris Üniversitesinden “Diplome d’Etudes Supérieures” isimli diplomayı almış ve Paris... Okumaya Devam et →
Georges Lemaître
Günümüzde yaygın olarak kabul gören Büyük Patlama Teorisi'ni ortaya atan katolik rahip, astronom ve kozmolog Georges Lemaître 17 Temmuz 1894 tarihinde Belçika’da dünyaya geldi. Louvain Katolik Üniversitesinde İnşaat Mühendisliği Bölümüne başlayan Lemaître Birinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle birlikte eğitimine ara verip topçu subayı olarak ülkesine hizmet etti. Savaşın ardından önce Cambridge Üniversitesinde ardından da MIT’de... Okumaya Devam et →
Farklı Bir Yıldız Sisteminden Gelen İkinci Ziyaretçi: 2I/Borisov Kuyrukluyıldızı
2019 yılında amatör gökbilimci Gennady Borisov tarafından ev yapımı bir teleskopla gözlemlenen, sonrasında 2I/Borisov olarak adlandırılan kuyrukluyıldızın 2017’de keşfedilen Oumuamua isimli gökcisminden sonra Güneş Sistemi'mize farklı bir yıldız sisteminden geldiği tespit edilen ikinci nesne olduğu ortaya çıktı. Güneş Sistemi'mizde bulunan çoğu kuyrukluyıldız, Kuiper Kuşağı ve çok daha uzaktaki Oort Bulutu adı verilen bölgelerde büyük kaya... Okumaya Devam et →
Venüs’ün ‘Kayıp Yaşanabilir’ Dünyasını İncelemek İçin İki Yeni Görev
NASA, Dünya’nın yakın gezegen komşusu olan Venüs’e göndermek amacıyla DAVINCI+ ve VERITAS isimli iki yeni görev belirledi. Bu yeni görevler, Venüs’ün Dünya ile pek çok benzer özelliği varken nasıl günümüzdeki hâline geldiğini anlamayı amaçlıyor. Venüs belki de iklimi ve sahip olduğu okyanus ile Güneş Sistemi’ndeki Dünya benzeri ilk yaşanabilir gezegen olabilir. Bu görevler, Şubat 2020’de... Okumaya Devam et →
“Hayatın” Anlamı ve Kaynağı – III
Hayat, Hayatım, Hayattayım…. Hayatı, bilimsel veya felsefi konulara yönelik tanımlamadan önce şunu hatırlamalıyız ki insanlar canlıyı cansızdan ayırmada çarpıcı bir bilişsel kapasiteye sahiptir. Canlıyı cansızdan ayırmada kullandığımız sözde “zihinsel ekipman[1]”, insan hayatının erken zamanlarından itibaren çalışmaya başlar. Bunun yanında, organik evrimin derinlerinden gelen etkiyle (neredeyse tüm hayvanlar avlarını ve avcıları bir şekilde tanıyabilir) gelişimimizin erken... Okumaya Devam et →
Jüpiter’de İlk Kez Ölçülen Güçlü Stratosferik Rüzgârlar
Bir gökbilim ekibi, ALMA (Atacama Büyük Milimetre/Milimetre-altı Dizisi) aracılığıyla Jüpiter’in atmosferinin orta seviyelerindeki rüzgârları ilk kez doğrudan ölçtü. Araştırmacılar, 1994’te gerçekleşen bir kuyrukluyıldız çarpışmasını inceleyerek hızı saatte 1450 kilometreye kadar çıkan güçlü fırtınaları ölçmeyi başardı. Jüpiter sahip olduğu renk bantlarıyla diğer gezegenlerden ayrılmaktadır. Gökbilimciler bu bantların hareketlerini inceleyerek atmosferin alt seviyelerindeki rüzgârlar hakkında fikir edinebiliyor.... Okumaya Devam et →
Nicolaus Copernicus
Güneş merkezli evren düşüncesini ilk kez ortaya atan bilim insanlarından biri olan Kopernik, Polonya'nın Toruń şehrinde dünyaya geldi. Aslen teoloji eğitimi almış olmasına karşın Kopernik, ekonomiden astronomiye kadar pek çok alanda çalışmalar yapmış, çok yönlü bir bilim insanıdır. Ancak günümüzde en çok ömrünün sonunda yayınladığı "De revolutionibus orbium coelestium" yani "Göksel Kürelerin Devinimi Üzerine" adlı... Okumaya Devam et →
Phobos ve Deimos’un Gizemli Kökeni
ETH Zürih ve ABD Deniz Gözlemevi araştırmacıları tarafından Mars’ın iki küçük uydusu Phobos ve Deimos’un gizemli kökenleri hakkında yeni bir teori ortaya atıldı. Ekip, veriler ve modellemeler ile iki uydunun da Mars ile birlikte oluşan ve daha sonra parçalanan bir kütleden meydana geldiği sonucuna vardı. Aslında bu iki uydu; düzensiz şekilleri, kraterli yüzeyleri ve sırasıyla... Okumaya Devam et →
Karl Schwarzschild
Karl Schwarzschild, 1873-1916 yılları arasında yaşamış Alman fizikçi ve astrofizikçidir. İlk kez 16 yaşında göksel mekanik üzerine yayımladığı iki makalesi ile adını duyurdu. Einstein'ın 1915'te yayımladığı genel görelilik alan denklemlerine ilk kesin çözümü sundu. Bu çözüm Schwarzschild koordinatları ve Schwarzschild metriği kullanılarak sabit bir kara deliğin olay ufkunun yarıçapının bir diğer deyişle Schwarzschild yarıçapının türetilmesini... Okumaya Devam et →